Obustronny zugzwang, czyli przepis na "gigachodówkę"

Moderatorzy: zwariowany_mszak, myllyniemi

Obustronny zugzwang, czyli przepis na "gigachodówkę"

Postprzez msterkowiec » 14 kwi 2019, 11:34

[FEN "8/8/2pp4/2p5/1p1n2Kp/1Pbrp1p1/1n1kN1pr/2R1R1Nb w - - 0 1"]
Karl Fabel, #100, http://www.yacpdb.org/#192784

Gdyby białe posiadały magiczną opcję niewykonywania żadnego ruchu, gra mogłaby wyglądać mniej więcej tak:
1. - c4 2. - c4:c3 3. - c5 4. -c4 5. - d5 6. - h3 (albo Wh3 i 7. K:h3) 7. - Sd4-~ 8. Sf3x lub 7. - Nb2-~ 8.Wed1x

Czarnym skończyłyby się szybko posunięcia niepogarszające pozycji (te pionkami), jednak białe też są bez dobrego ruchu: biały król rad nierad musi opuścić pole g4 kontrolujące czarną wieżę "wahadłową" h2-h3...

Ten diagram wyjaśnia, w jaki sposób białe mogą stracić tempo:
Obrazek

Pomarańczowe i niebieskie pola są dostępne dla białego króla (na pozostałe nie można pójść ze względu na odskok cz.skoczka d4 z szachem).Pomarańczową ścieżką b.król zmierza na pola 'nawrotki", tj. w startowej pozycji są to pola b8 i b7.
Po powrocie krola na g4 to czarne znajdą się w zugzwangu i będą musiały grać pionkami.

Jednak gdy cz.pionek przesunie się z c6 na c5, pole b8 przestanie być dostępne dla b.króla (po Nd4-c6+ i Rd3-d5, białe nie są w stanie utrzymać dłużej cz.króla w siatce matowej) - wtedy trzeba nieco wydłużyć wędrówkę i stracić tempo w trójkącie a6-b6-b7.

W różnych kompozycjach tego typu ścieżki białego króla w zależności od położenia cz.pionków mogą bardziej się od siebie różnić i być bardziej finezyjne - jak sądzę również stąd pochodzić może często używana zbiorcza nazwa tego typu wielo-wielochodówk - Sea snake - ścieżki białego króla wiją się, niby wąż morski. Inna sprawa, że nazwa Sea Snake bywa stosowana szerzej na określenie wielochodówek z ilością ruchów po prostu większą niż 50.

(Wkrótce napiszę parę słów więcej o tego typu kompozycjach)
msterkowiec
 
Posty: 48
Dołączył(a): 05 gru 2014, 00:39
Podziękował : 1 raz
Otrzymał podziękowań: 25 razy
Ranking: 2000

Re: Obustronny zugzwang, czyli przepis na "gigachodówkę"

Postprzez msterkowiec » 17 kwi 2019, 21:43

Inną prostą pozycją tego typu jest następująca wielochodówka:

[FEN "r1b5/1pKp4/pP1P1p1p/P4p1B/3pn2p/1P1k4/1P6/5N1N w - - 0 1"]
Ottó Titusz Bláthy, 1890, #121, http://www.yacpdb.org/?id=278019, https://pdb.dieschwalbe.de/search.jsp?e ... 'P1354395'

Układ bierek jest zupełnie inny niż w poprzedniej pozycji, lecz zasadniczo różnią się one niemalże tylko tym, że teraz dodatkowo mamy "intro": 1.Gh5-f1, po którym białe znajdują się w zugzwangu. Z kolei najlepsza obrona czarnych 1...h6-h5! (później się wyjaśni dlaczego właśnie ta obrona jest najlepsza) stawia białe w zugzwangu. Najkrótszą drogą do straty tempa jest c7-d8-e7-f8-g7-g8-f8-e7-d8-c7 (gdyby cz.pionek wciąż stał na h6, groziłoby w międzyczasie Kg7:h6, więc i tak h6-h5 byłoby wymuszone). Teraz cz. powinny grać 10...f5-f5! i dalej 19...f6-f5!, którym to sposobem zwalniają pole f6 dla swojego skoczka, odbierają pole g8 białemu królowi i zmuszają do dłuższej wędrówki przez g6-h6-g7 w celu straty tempa. Pokazuje to poniższy obrazek (pomarańczowe pole g8 jest dla b.króla dostępne, o ile cz.pionek wciąż stoi na f6)
Obrazek

Program opisany tutaj viewtopic.php?f=18&t=5826#p112100
automatycznie dokonuje detekcji tego typu pozycji. Tak wygląda okno wyboru heurystyk (wyświetla się, jeśli przytrzymać klawisz CTRL przed rozpoczęciem rozwiązywania) z domyślnym wyborem heurystyk:
Obrazek

Rozwiązanie obu problemów zajmuje programowi około kilku sekund.
Program stara się również wskazywać najlepsze obrony czarnych, jednak ta funkcja względnie szwankuje w przypadku kompozycji dłuższych niż #10 (jest to konsekwencja przyjętych optymalizacji nakierowanych na jak najszybsze znalezienie pierwszego ruchu rozwiązującego)
msterkowiec
 
Posty: 48
Dołączył(a): 05 gru 2014, 00:39
Podziękował : 1 raz
Otrzymał podziękowań: 25 razy
Ranking: 2000

Re: Obustronny zugzwang, czyli przepis na "gigachodówkę"

Postprzez msterkowiec » 18 kwi 2019, 20:59

Bardziej współczesny (1952), bardziej efektowny i jeszcze dłuższy (#182) "zawijas" możemy podziwiać w następującej kompozycji:

[FEN "n1K5/b1p3pp/1pP3p1/1P6/6p1/1p4Pn/1P2N1br/3NRn1k w - - 0 1"]
Karl Fabel, 1952, #182, http://www.yacpdb.org/?id=305074, https://pdb.dieschwalbe.de/search.jsp?e ... 'P1299273'

Mamy tutaj inny rodzaj figury "wahadłowej", w poprzednich kompozycjach była to zablokowana wieża, teraz jest to goniec a7-b8. Jak poprzednio na "dzień dobry" białe są w zugzwangu i będą chciały stracić tempo:
1. Kd8 (1.Kd7? B:c6+!) 1... Bb8 2. Ke7 g5! 3. Kf8 g6!
(Gdyby czarne oddały pionka g7: 2... Ba7 3. Kf8 Bb7 4.K:g7, to przybliża to białe do celu o całe 18 posunięć! )
Teraz można przeanalizować sytuację, tj. które pola są dla b.króla dostępne, a które nie.

Obrazek
Gdy cz,pionek stoi na h7, pole to jest niedostępne (Rh2) i b.król w celu straty tempa zmuszony jest wędrować aż na a3-a4.
Gdy cz.pionek h stoi na h6, h5 albo na h4, możliwa jest krótsza marszruta z nawrotką na h7-h8.
Oto pełny główny wariant rozwiązania: 1. Kd8 Bb8 2. Ke7 g5 3. Kf8 g6 4. Kg7 Ba7 5. Kf6 Bb8 6. Ke5 Ba7 7. Kd4 Bb8 8. Kc3 Ba7 9. Kb4 Bb8 10. Ka4 Ba7 11. Ka3 Bb8 12. Kb4 Ba7 13. Kc3 Bb8 14. Kd4 Ba7 15. Ke5 Bb8 16. Kf6 Ba7 17. Ke7 Bb8 18. Kd8 Ba7 19. Kc8 h6 20. Kd8 Bb8 21. Ke7 Ba7 22. Kf8 Bb8 23. Kg7 Ba7 24. Kh7 Bb8 25. Kh8 Ba7 26. Kg7 Bb8 27. Kf8 Ba7 28. Ke7 Bb8 29. Kd8 Ba7 30. Kc8 h5 31. Kd8 Bb8 32. Ke7 Ba7 33. Kf8 Bb8 34. Kg7 Ba7 35. Kh7 Bb8 36. Kh8 Ba7 37. Kg7 Bb8 38. Kf8 Ba7 39. Ke7 Bb8 40. Kd8 Ba7 41. Kc8 h4 42. Kd8 Bb8 43. Ke7 Ba7 44. Kf8 Bb8 45. Kg7 Ba7 46. Kh7 Bb8 47. Kh8 Ba7 48. Kg7 Bb8 49. Kf8 Ba7 50. Ke7 Bb8 51. Kd8 Ba7 52. Kc8 hg3 53. N:g3+ Kg1 54. Ne2+ Kh1 55. Kd8 Bb8 56. Ke7 Ba7 57. Kf6 Bb8 58. Ke5 Ba7 59. Kd4 Bb8 60. Kc3 Ba7 61. Kb4 Bb8 62. Ka4 Ba7 63. Ka3 Bb8 64. Kb4 Ba7 65. Kc3 Bb8 66. Kd4 Ba7 67. Ke5 Bb8 68. Kf6 Ba7 69. Ke7 Bb8 70. Kd8 Ba7 71. Kc8 g3 72. N:g3+ Kg1 73. Ne2+ Kh1 74. Kd8 Bb8 75. Ke7 Ba7 76. Kf6 Bb8 77. Ke5 Ba7 78. Kd4 Bb8 79. Kc3 Ba7 80. Kb4 Bb8 81. Ka4 Ba7 82. Ka3 Bb8 83. Kb4 Ba7 84. Kc3 Bb8 85. Kd4 Ba7 86. Ke5 Bb8 87. Kf6 Ba7 88. Ke7 Bb8 89. Kd8 Ba7 90. Kc8 g4 91. Kd8 Bb8 92. Ke7 Ba7 93. Kf6 Bb8 94. Ke5 Ba7 95. Kd4 Bb8 96. Kc3 Ba7 97. Kb4 Bb8 98. Ka4 Ba7 99. Ka3 Bb8 100. Kb4 Ba7 101. Kc3 Bb8 102. Kd4 Ba7 103. Ke5 Bb8 104. Kf6 Ba7 105. Ke7 Bb8 106. Kd8 Ba7 107. Kc8 g5 108. Kd8 Bb8 109. Ke7 Ba7 110. Kf6 Bb8 111. Ke5 Ba7 112. Kd4 Bb8 113. Kc3 Ba7 114. Kb4 Bb8 115. Ka4 Ba7 116. Ka3 Bb8 117. Kb4 Ba7 118. Kc3 Bb8 119. Kd4 Ba7 120. Ke5 Bb8 121. Kf6 Ba7 122. Ke7 Bb8 123. Kd8 Ba7 124. Kc8 g3 125. N:g3+ Kg1 126. Ne2+ Kh1 127. Kd8 Bb8 128. Ke7 Ba7 129. Kf6 Bb8 130. Ke5 Ba7 131. Kd4 Bb8 132. Kc3 Ba7 133. Kb4 Bb8 134. Ka4 Ba7 135. Ka3 Bb8 136. Kb4 Ba7 137. Kc3 Bb8 138. Kd4 Ba7 139. Ke5 Bb8 140. Kf6 Ba7 141. Ke7 Bb8 142. Kd8 Ba7 143. Kc8 g4 144. Kd8 Bb8 145. Ke7 Ba7 146. Kf6 Bb8 147. Ke5 Ba7 148. Kd4 Bb8 149. Kc3 Ba7 150. Kb4 Bb8 151. Ka4 Ba7 152. Ka3 Bb8 153. Kb4 Ba7 154. Kc3 Bb8 155. Kd4 Ba7 156. Ke5 Bb8 157. Kf6 Ba7 158. Ke7 Bb8 159. Kd8 Ba7 160. Kc8 g3 161. N:g3+ Kg1 162. Ne2+ Kh1 163. Kd8 Bb8 164. Ke7 Ba7 165. Kf6 Bb8 166. Ke5 Ba7 167. Kd4 Bb8 168. Kc3 Ba7 169. Kb4 Bb8 170. Ka4 Ba7 171. Ka3 Bb8 172. Kb4 Ba7 173. Kc3 Bb8 174. Kd4 Ba7 175. Ke5 Bb8 176. Kf6 Ba7 177. Ke7 Bb8 178. Kd8 Ba7 179. Kc8 Bb8 180. K:b8 B:c6 181. R:f1+ Kg2 182. Ne3x
msterkowiec
 
Posty: 48
Dołączył(a): 05 gru 2014, 00:39
Podziękował : 1 raz
Otrzymał podziękowań: 25 razy
Ranking: 2000

Re: Obustronny zugzwang, czyli przepis na "gigachodówkę"

Postprzez msterkowiec » 18 kwi 2019, 21:45

I znowu powrót do XIX wieku, aby przyjrzeć się innemu, jeszcze dłuższemu (#210) problemowi węgierskiego kompozytora Otto Titusza Blathy'ego:

[FEN "rBb5/P2p4/P2Ppp1p/1B1p1p1B/2prn3/KRnk4/3p4/b4N1N w - - 0 1"]
Ottó Titusz Bláthy, 1890, #210, http://www.yacpdb.org/?id=278027

Po pierwszym ruchu (intro) 1. Bh5-d1 czarne są w zugzwangu, ale zaraz po 1... h6-h5! to białe są w zugzwangu.
W tej pozycji pewną komplikacją jest fakt, że figura wahadłowa ma trzy możliwe pozycje: Ba1-b2-c1, ale tak naprawdę to wciąż są tylko dwa pola (b2-c1), bo przy gońcu na a1 białe mają Rb3-a3 (wyłączywszy sytuację, gdy biały król stoi na a3).
Wąż "się wije" następująco: nawrotka na f8-g8-g7, ale po ruchu cz. pionkiem f6 wędrówkę trzeba przedłużyć (bo pole g8 nie jest już dostępne) do nawrotki na g7-g6-h6

Warto zauważyć, że program "Problemy Szachowe" (viewtopic.php?f=18&t=5826#p112100) ma już poważne, nomen omen, problemy z tą pozycją i rozwiązanie znajduje dopiero po około 15 minutach.
msterkowiec
 
Posty: 48
Dołączył(a): 05 gru 2014, 00:39
Podziękował : 1 raz
Otrzymał podziękowań: 25 razy
Ranking: 2000



Powrót do Kompozycja

Kto przegląda forum

Użytkownicy przeglądający ten dział: Brak zidentyfikowanych użytkowników i 1 gość



REKLAMA

Gdy masz problemy z matma czasami najlepszym rozwiazaniem sa Korepetycje z Matematyki
Zadania Szachowe